به گزارش خبرنگار علمی ایرنا، رضا مكنون روز پنج شنبه در مراسم گرامیداشت روز جهانی آینده افزود: اخیرا عده ای صحبت از برداشت آبهای ژرف می كنند، یعنی باید تا دو هزار متر به زمین نفوذ كنیم و هر چه آب در دل دارد بیرون بكشیم.
وی اظهار كرد: اكنون تهیه آب 10 تا 12 هزار تومان در هر متر مكعب تمام می شود، در حالی كه آب ژرف 20 هزار تومان تمام می شود ، آبهای ژرفی كه یك تا دو میلیون سال پیش از هیمالیا به زیر ایران نفوذ كردند از این رو بسیار ارزشمند هستند.
عضو هیات علمی دانشگاه صنعتی امیر كبیر تاكید كرد: در حالی كه اگر مصرف آب ما در شهرها به سمت صرفه جویی برود، دیگر نیازی به استخراج آب ژرف نداریم.
وی افزود: برنامه ششم توسعه سومین برنامه 5 ساله است كه قرار بود ما را به افق 1404 برساند كه آب و محیط زیست در این برنامه به عنوان دو محور كلیدی ذكر شده است، هر دو مورد هم یك بستر برای بقای ایران و هم منبعی برای توسعه كشور است، اما از آب و محیط زیست برای توسعه بی رویه استفاده كردیم كه امروز چنین وضعیتی برای محیط زیست رقم خورد.
مكنون تاكید كرد: با توجه به شرایط موجود محیط زیست و منابه آبی، باید قبل از هرگونه الگویی برای استفاده در صنعت ، كشاورزی و غیره تكلیف آب و محیط زیست را روشن كنیم؛ اینكه چه میزان آب می توانیم از منابع تجدید پذیر برداشت كنیم و در مرحله دوم میزان قابل برداشت مشخص شود.
وی گفت: آب تجدید پذیر ضامن بقای طبیعت است، میزان برداشت مجاز از آن مشخص شده و اكنون مقامات قبول كرده اند كه اول سهم طبیعت را كنار بگذاریم، بعد در مورد بقیه آن صحبت كنیم.
وی افزود: اكنون آبهای تجدید پذیر در كشور بین 80 تا 90 میلیارد متر مكعب است كه اگر بر 80 میلیون جمعیت تقسیم كنیم سرانه هر نفر در سال 1100 متر مكعب می شود، بنابراین از این نظر ما در مرز بحران قرار داریم.
دکتر مكنون ادامه داد: برداشت كمتر از 10 درصد از آب مطلوب، 10 تا 20 درصد بحران كم ، 20 تا 40 درصد بحران متوسط ، 40 تا 60 درصد بحران بالا و بیشتر از 60 فاجعه است كه ما اكنون 83 درصد استفاده می كنیم.
معاون مركز مطالعات علم و فناوری فرهنگستان علوم گفت: این میزان برداشت از آبهای تجدید پذیر است در حالی كه از منابع زیر زمینی 110 درصد استفاده می كنیم.
وی اظهار كرد: وزارت نیرو در سال 94 تصویب كرد كه استفاده 83 درصد از آبهای تجدید پذیر را به 60 درصد برساند. اكنون كه یك سال و نیم از تصویب آن می گذرد موفق به اجرای آن نشده است ، در واقع بر این اساس قرار بود برداشت 11 میلیارد متر مكعب كاهش باید كه نشد.
وی گفت: اكنون 40 درصد غذای مورد نیاز كشور را وارد می كنیم كه اگر تا آخر همین روند ادامه یابد؛ مصرف آب به 206 درصد می رسد و اگر بخواهیم خودكفا شویم این عدد به 360 درصد می رسد كه در این صورت به دو و نیم ایران دیگر نیاز داریم تا این آب تامین شود.
مكنون افزود: سرانه آب شرب در ایران 220 لیتر نفر در روز است كه می شود 6.5 میلیارد متر مكعب كه با در پیش گرفتن استراتژی صرفه جویی تا 50 درصد قابل كاهش است. وی ادامه داد: از این 220 لیتر فقط 5 لیتر آن برای خوردن است كه در مجموع می شود 150 میلیون متر مكعب كه از سد كرج هم كمتر است، باید آب شرب و شست و شو را از هم جدا كنیم، تركیه این كار را كرده است.
عضو هیات علمی دانشگاه صنعتی امیركبیر گفت: در بخش كشاورزی وضعیت جدی تر است، مصرف آب در این بخش بالا است اما به چه قیمتی، برای رسیدن به خودكفایی؟ در حالی كه تمام دنیا امروز امنیت غذایی را مد نظر دارند بنابراین وظیفه اصلی كشاورزی ما تامین امنیت غذایی با تامین دو پارامتر دو هزار و 500 كیلو كالری و 90 گرم پروتئین در روز است.
وی به وضعیت تغذیه در كشور اشاره كرد و گفت: 30 درصد مردم سوء تغذیه، 20 درصد تغذیه مناسب و 50 درصد تغذیه ناسالم دارند؛ یعنی زیاد می خورند در این راستا چاقی زیاد شده و سن سكته 10 سال پایین تر آمده است. دکتر مكنون اظهاركرد: ما دو و نیم برابر دنیا نان مصرف می كنیم، سرانه مصرف نان در آمریكا 28 كیلو است، در حالی كه در ایران 151 كیلو است، عمده كالری را از نان تامین كرده ایم، در حالی كه در برنامه ها قرار بود این میزان با شیر و تخم مرغ تامین شود.
به گفته وی بررسی ها نشان می دهد برای رساندن دو هزار و 500 كیلو كالری به مردم چهار هزار و 600 كیلوكالری تولید می كنیم، این چالش بزرگ ما است، تولید یك پرس كباب چهار و 900 لیتر آب، قورمه سبزی هزار و 300 لیتر و زرشك پلو با مرغ به هزار و 800 لیتر آب نیاز دارد. وی تاكید كرد: اصلاح الگوی تغذیه می تواند به سلامتی مردم و هم منابع آب كمك كند، اروپا در حال تغییر الگوی غذایی است تا مصرف سرانه آب را كاهش دهد.
معاون مركز مطالعات علم و فناوری فرهنگستان علوم گفت: ایران جزو اولین صادر كنندگان هندوانه در سال 93 بود، در واقع از طریق هندوانه 800 هزار متر مكعب آب صادر كردیم كه به ازای هر یك عدد 20 سنت هم درآمد كسب نكردیم، این استراتژی نادرست است، باید محصولات پر آب بر را به گردن دیگر كشورها بیندازیم، ژاپن اكنون از 21 درصد آبهای خود استفاده و 80 درصد را در طبیعت رها می كند.
وی تاكید كرد: كاهش برداشت ، انتخاب الگوی سبز برای توسعه ، تجارت خارجی ، صادرات و واردات صحیح و عدم آلودگی می تواند به حفظ منابع آب و محیط زیست كمك كند.
مراسم گرامیداشت روز جهانی آینده، با موضوع ضرورت آینده نگری در مواجهه با چالش ها، برنامه ششم توسعه با حضور اسحاق جهانگیری معاون اول رئیس جمهوری، منصور غلامی وزیر علوم، تحقیقات و فناوری و رضا داوری اردكانی رئیس فرهنگستان علوم و جمعی از متخصصان امر در فرهنگستان علوم برگزار شد.
